Surowy burak jest jadalny i może być bardzo ciekawym składnikiem sałatek, surówek oraz domowych soków. Trzeba jednak dobrze go przygotować, bo ma twardą strukturę, intensywny smak i nie każdemu służy w dużej ilości. Poniżej pokazuję, jak bezpiecznie go jeść, z czym łączyć i kiedy lepiej wybrać buraka gotowanego lub pieczonego.
Surowy burak jest bezpieczny, jeśli dobrze go przygotujesz
- Tak, można jeść buraki na surowo, po dokładnym umyciu i najlepiej obraniu.
- Najlepiej podawać je starte, cienko pokrojone albo zmiksowane, ponieważ całe kawałki są bardzo twarde.
- Smak łagodzą jabłko, cytryna, pomarańcza, jogurt, oliwa i orzechy.
- Na początek wystarczy 50-100 g surowego buraka w sałatce lub soku.
- Czerwone zabarwienie moczu po burakach zwykle jest nieszkodliwe, ale nie powinno być mylone z krwią.
Czy można jeść surowe buraki bez obróbki
Tak, buraki ćwikłowe można jeść na surowo. Po umyciu i obraniu nadają się do starcia, pokrojenia w cienkie plasterki, poszatkowania lub wyciśnięcia na sok. Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej również wskazuje surowego buraka jako warzywo, które można spożywać po obraniu ze skórki.
Największym problemem nie jest bezpieczeństwo, lecz konsystencja. Surowy korzeń jest twardy i chrupiący, a jego ziemisty, lekko słodki smak bywa znacznie mocniejszy niż po ugotowaniu. Z tego powodu nie polecam gryzienia go w dużych kawałkach. Tarka, mandolina albo blender robią tu ogromną różnicę.
Przed jedzeniem wybieram buraki jędrne, bez miękkich plam, pleśni i uszkodzeń. Dokładnie myję je pod bieżącą wodą, szoruję szczoteczką, odcinam końcówki i zwykle obieram. Samo płukanie nie zastępuje mycia, zwłaszcza gdy warzywo ma na skórce ziemię.
Co daje jedzenie surowych buraków
Surowy burak dostarcza błonnika, folianów, potasu oraz barwników roślinnych, przede wszystkim betalain. W 100 g ma około 40 kcal, więc dobrze pasuje do lekkich surówek i przekąsek. Obróbka cieplna nie sprawia, że gotowany burak staje się bezwartościowy, ale surowa forma pozwala uniknąć części strat wrażliwych składników.
Buraki są też dobrym źródłem azotanów naturalnie występujących w warzywach. Organizm może przekształcać je między innymi w tlenek azotu, który uczestniczy w regulacji napięcia naczyń krwionośnych. To jeden z powodów, dla których buraki i sok z buraka pojawiają się w diecie osób aktywnych, ale nie traktowałbym ich jako cudownego środka na poprawę zdrowia czy wydolności.
W praktyce surowy burak najbardziej doceniam za chrupkość, kolor i wyrazisty smak. Wystarczy niewielka ilość, żeby ożywić zwykłą surówkę z kapusty, kanapkę albo miskę kaszy. Nie trzeba wypijać dużych szklanek soku, aby skorzystać z jego walorów.
Jak przygotować surowego buraka, żeby smakował
Starty burak do surówki
Najprostsza wersja to burak starty na drobnych lub średnich oczkach. Dodaję do niego starte jabłko, sok z cytryny, odrobinę oliwy i szczyptę soli. Jabłko przełamuje ziemisty smak, a kwaśny dodatek sprawia, że całość jest świeższa i mniej ciężka.
Jeśli chcę uzyskać bardziej sycącą przekąskę, dorzucam garść orzechów włoskich, pestki dyni albo łyżkę jogurtu naturalnego. Taka surówka pasuje do pieczonych ziemniaków, burgera warzywnego i domowego wrapa. Po wymieszaniu najlepiej odczekać 10-15 minut, aby burak lekko zmiękł i połączył się z dressingiem.
Cienkie plastry do kanapek i sałatek
Buraka można pokroić w bardzo cienkie krążki lub półplasterki. W tej formie dobrze łączy się z kozim serem, fetą, rukolą, pomarańczą i pestkami słonecznika. Jeśli plastry są zbyt twarde, wystarczy skropić je cytryną i oliwą oraz odstawić na kilka minut.
Przeczytaj również: Gdzie jest najwięcej błonnika? Produkty i proste sposoby
Sok i koktajl
Do sokowirówki lub wyciskarki warto dodać jabłko, marchew, pomarańczę albo kawałek imbiru. Sam sok z buraka ma intensywny smak, dlatego dla większości osób przyjemniejszy będzie napój, w którym burak stanowi jedną z kilku części mieszanki. W koktajlu można zmiksować go z jabłkiem, jogurtem i wodą, choć trzeba liczyć się z bardziej włóknistą konsystencją.
Nie przechowuję świeżego soku długo w temperaturze pokojowej. Najlepiej wypić go od razu albo trzymać w lodówce w zamkniętym naczyniu i spożyć tego samego dnia. To praktyczniejsze i smaczniejsze niż przygotowanie dużego zapasu na kilka dni.
Surowe, gotowane czy pieczone buraki
Nie ma jednej najlepszej formy buraka. Wybór zależy od tego, czy liczy się dla nas chrupkość, delikatność smaku, szybkość przygotowania czy zastosowanie w konkretnym daniu.
| Forma | Największa zaleta | Najlepsze zastosowanie |
|---|---|---|
| Surowa | Chrupkość i świeży, intensywny smak | Surówki, sałatki, soki, koktajle |
| Gotowana | Miękka struktura i łagodniejszy smak | Sałatki, barszcz, pasta kanapkowa |
| Pieczona | Skoncentrowana słodycz i aromat | Sałatki, dodatki do obiadu, hummus |
Surowa wersja sprawdzi się wtedy, gdy zależy mi na szybkim przygotowaniu i wyrazistej strukturze. Gotowanie jest lepsze dla dzieci, osób, które nie lubią twardych warzyw, oraz do dań wymagających gładkiej masy. Pieczenie trwa dłużej, ale moim zdaniem daje najpełniejszy smak, bo odparowuje część wody i wzmacnia naturalną słodycz buraka.
Kto powinien uważać na surowe buraki
Dla zdrowej osoby niewielka porcja surowego buraka jest zwykle bezpieczna. Ostrożność zachowałbym jednak przy kamicy nerkowej, chorobach nerek, skłonności do niskiego ciśnienia oraz przy stosowaniu leków wpływających na ciśnienie. W takich sytuacjach regularne picie dużych ilości soku lepiej omówić z lekarzem lub dietetykiem.
Buraki mogą zawierać sporo azotanów, ale nie oznacza to, że trzeba ich unikać. Przy zwykłym, urozmaiconym jadłospisie warzywa są korzystnym źródłem tych związków. Większy sens ma umiar i różnorodność niż traktowanie soku z buraka jako codziennego suplementu.
Po zjedzeniu buraków mocz, a czasem także stolec, może przyjąć różowy lub czerwony kolor. To efekt barwników i najczęściej nie jest powodem do niepokoju. Jeśli jednak zabarwienie pojawia się bez związku z jedzeniem buraków, utrzymuje się długo albo towarzyszy mu ból, pieczenie czy złe samopoczucie, nie warto samodzielnie zakładać, że winne jest warzywo.
Małym dzieciom nie podawałbym surowego buraka w dużych, twardych kawałkach. Bezpieczniejszy będzie burak ugotowany, miękki i odpowiednio rozdrobniony, dostosowany do wieku oraz umiejętności dziecka.
Najczęstsze błędy przy jedzeniu surowych buraków
- Jedzenie dużych kawałków zamiast starcia lub cienkiego pokrojenia. To męczy szczękę i daje mało przyjemną teksturę.
- Brak kwaśnego dodatku. Cytryna, ocet jabłkowy lub pomarańcza dobrze równoważą ziemisty smak.
- Przesadzanie z sokiem. Szklanka bardzo mocnego soku może być trudniejsza do wypicia niż niewielka porcja buraka w sałatce.
- Przechowywanie startego buraka przez kilka dni. Traci wtedy świeżość, puszcza dużo soku i może nabrać nieprzyjemnego aromatu.
- Mylenie zabarwienia moczu z krwią. Buraki mogą zmienić kolor moczu, ale nietypowe objawy niezwiązane z ich jedzeniem wymagają sprawdzenia.
Dobrym sposobem na oswojenie smaku jest rozpoczęcie od małej porcji i połączenie buraka z innymi składnikami. Ja najczęściej wybieram proporcję pół buraka, jedno jabłko, łyżkę oliwy i kilka kropel cytryny. To prosty zestaw, w którym burak pozostaje wyczuwalny, ale nie dominuje całego dania.
Najprostszy sposób na dobry początek z surowym burakiem
Jeżeli dotąd jadłeś buraki wyłącznie po ugotowaniu, zacznij od 50-100 g startego warzywa dodanego do surówki. Połącz je z jabłkiem, cytryną i czymś tłustym, na przykład oliwą, jogurtem lub orzechami. Taki zestaw jest łatwiejszy do zaakceptowania niż sam burak i od razu pokazuje, czy odpowiada Ci jego smak oraz konsystencja.
Krótko mówiąc, surowe buraki są jadalne, wartościowe i całkiem wszechstronne, ale najlepiej traktować je jak składnik, a nie obowiązkowy napój zdrowotny. Dokładne mycie, rozdrobnienie, rozsądna porcja i dobrze dobrane dodatki wystarczą, aby zrobić z nich chrupiącą sałatkę albo ciekawą domową przekąskę.
